• A. Hanselman

Communicatie

Communiceren is best moeilijk. Soms bedoel je iets goed, maar komt het zo rottig je strot uit. Of lijk je in eerste instantie iets positiefs te zeggen. Maar als je met je ogen rolt en je mond samentrekt bij de zin "wat heb ik veel zin om vandaag naar die verjaardag te gaan", bedoel je waarschijnlijk precies het tegenovergestelde van wat je zegt.

Een groot gedeelte van je communicatie is dan ook niet afhankelijk van je woorden, maar van je non-verbale communicatie. Je lichaamstaal. Ook al zeg je niets, je communiceert toch. Of je wilt of niet. Hoe is je houding, je gezichtsuitdrukking, je gebaren? Met een stuurse blik en je armen over elkaar zitten, straalt iets heel anders uit dan met een relaxte blik en handen achter je hoofd op je stoel hangen. Kijk je iemand aan of kijk je juist weg? Lach je erbij of frons je je voorhoofd? Ook zaken als het volume van je stem, hoe snel je praat en de hoogte van je stem, hebben invloed op de boodschap die je wilt overbrengen.

Als je je wat meer in de non-verbale communicatie verdiept, kom je interessante dingen tegen. Hand aan je neus schijnt onzekerheid te betekenen. Als je je haren gladstrijkt, ben je op zoek naar aandacht. Maar als je je kleding gladstrijkt, ben je besluiteloos en verlegen. Met zulk soort kennis worden werkoverleggen en andere bijeenkomsten veel boeiender.

Communiceren via bijvoorbeeld mail, sms of WhatsApp is nog moeilijker, juist omdat je deze signalen mist. Door zulk soort digitale communicatie zijn al heel wat ruzies en misverstanden ontstaan. Je ziet en hoort elkaar niet. Bedoelt de afzender het nou als een grapje of sarcastisch? Of gewoon zoals hij het zegt? De smileys of emoticons leken even dé oplossing. Maar ik vind dat je daar ook niet alles mee kunt afdekken. Je lijkt alles te mogen zeggen, als je er maar een breed lachend geel hoofdje achter zet: het was maar een grapje... Dat voelt voor mij hetzelfde als de aankondiging "met alle respect", waarna meestal de meest gemene en vooral niet respectvolle uitspraken volgen.

En dan heb je nog het verschil tussen de belevingswereld van de zender en de ontvanger. Stel dat iemand zegt "ik moet echt op dieet, want ik pas niet meer in mijn zomerkleding maatje 38", en jij hebt maat 44. Zegt diegene dan eigenlijk dat jíj dik bent? Of ben je gewoon onzeker en gaat het helemaal niet over jou? Bedoelt iemand die in jouw tuin rondkijkt en zegt dat een wilde tuin heel goed is voor de populatie van zeldzame bloemen en vlinders, eigenlijk dat je tuin een puinzooi is waarin je kunt verdwalen en nooit meer wordt teruggevonden? Of denk je dat alleen maar zelf, omdat je net bedacht dat het gras wel weer eens mag worden gemaaid? Hoor je eigenlijk wel wat iemand zegt? Of hoor je wat je wilt horen? Je kunt kennelijk wel tussen de regels doorlezen, maar kun je ook tussen de regels door horen? Want je neemt in je communicatie toch altijd je eigen ideeën en (voor)oordelen mee.

Martine Eerelman-Hanselman