• Arthur Hanselman-Eerelman

Nivea

Tijdens een cursus leerde ik laatst een nieuwe afkorting: nivea. Dat ging niet over shampoo of crème, het staat voor "niet invullen voor een ander". Het was tijdens een cursus bedrijfshulpverlening en het sloeg op de communicatie tijdens ontruimingen bij brand of een andere calamiteit. "Ga er niet vanuit dat iemand anders hetzelfde denkt als jij en dat de ander ook de hele verdieping heeft ontruimd, maar vraag het na", zei de docent. "Ga niet denken voor een ander. Dat kun je alleen voor jezelf doen." Ik kende de afkorting nog niet, maar het sprak me meteen aan. Want volgens mij ben ik dagelijks bezig met het invullen van andermans gedachten en beweegredenen. En met mij veel anderen. Je ziet het gedrag van mensen, maar naar hun gedachten kun je alleen maar raden. En dus ga je het zelf invullen. Tenzij je er een goed gesprek op los kunt laten, maar dat lukt lang niet altijd. Althans niet met alle collega's, mede-treinreizigers of vaag bekende kroeggangers die je op een dag of avond tegenkomt. Daar heb je de gelegenheid vaak niet voor. En intussen vul je de gedachten van die andere mensen regelmatig zelf in.

Een paar voorbeelden: Als iemand steeds zit te gapen tijdens een overleg, interesseert het hele gesprek haar dan werkelijk niets en nodig je diegene de volgende keer niet meer uit? Of is zij moe, omdat ze door persoonlijke problemen slecht geslapen heeft, maar luistert ze wel stil en aandachtig? Of heeft zij gewoon heel veel honger, want ook daarvan schijn je te kunnen gapen als een luie leeuw. Als iemand de hele dag niet terug-appt, is hij dan een ongeïnteresseerde hork, of heeft hij het gewoon druk en gaat hij 's avonds even in alle rust zitten voor een leuk berichtje? Als iemand nooit groet, is ze dan arrogant of juist heel verlegen? Of als je denkt "wat kijkt hij boos, wat heb ik nou weer verkeerd gezegd?", terwijl de moeilijke blik te wijten is aan een pijnlijk tandartsbezoek eerder die dag en niet aan jouw woorden.

Je wilt anderen graag begrijpen. Maar het is handig om je er van bewust te zijn dat je redeneert vanuit jezelf. Want dat is vertrouwd en je kent jezelf het beste. Of je gaat uit van eerdere ervaringen. Maar iedereen zit anders in elkaar en elke situatie is weer anders. Je bent dus vaak bezig om je eigen gewoontes, gedachten, normen en motivaties op een ander te projecteren.

Als je echt wilt weten wat er in iemand omgaat: vraag er naar. Vertel hoe het gedrag op jou overkomt en sta open voor de reactie. En in de andere gevallen: laat heerlijk je eigen invulling alle ruimte, laat je er vooral een analyse als amateur-psycholoog op los, want dat is heel menselijk. Maar wees je er van bewust dat je er ook helemaal naast kunt zitten.

Martine Eerelman-Hanselman