• Arthur Eerelman-Hanselman

Nostalgie

"Geen gebrom van auto's, geen gegier van vliegtuigen. Geen stank van uitlaatgassen of fabrieken. Dolf kreeg plotseling tranen in de ogen. Waar was deze prachtige wereld gebleven in de twintigste eeuw?" Deze zinnen, uit Kruistocht in een spijkerboek las ik laatst voor aan mijn dochter van 9. Ik kreeg het boek in 1987 van mijn vader en heb het sindsdien talloze keren gelezen. Dat ik het boek nu mag voorlezen aan mijn dochter, geeft mij plezier, maar roept ook de nodige herinneringen en nostalgie op. In het boek reist Dolf van 1972 terug in de tijd naar 1212 en belandt uiteraard in een compleet andere wereld.

De volgende dag fietste ik door Geldermalsen en vroeg mij af hoe het dorp er in 1212 uit heeft gezien. Het bestond al wel, eerste vermelding is uit 850. Er moet een burcht zijn geweest in het gebied dat nu Zwarte Kamp heet. Waar nu de centrumkerk staat, stond een kleinere tufstenen kapel uit de twaalfde eeuw. En wellicht heeft daar ergens ook nog een kasteel gestaan. Verder is er volgens mij niet zo gek veel bekend over die tijd. Het dorp zal in ieder geval volslagen onherkenbaar zijn, voor mensen uit onze tijd.

Maar ja, dat gevoel heb ik af en toe ook als ik kijk naar het Geldermalsen van toen ik hier kwam wonen en het Geldermalsen van nu. Slechts een tijdsverschil van 17 jaar. Het begint al thuis, als ik in de eerste jaren aan de voorkant op de bovenverdieping uit het raam keek, keek ik uit op het karakteristieke Rijnvallei gebouw. Nadat dat in 2009 was gesloopt, kon ik tussen de huizen aan de overkant van de straat door, tot aan de overzijde van de Linge kijken. Prachtig. Omgekeerd, als je van Buurmalsen naar Geldermalsen keek, zag je een rustgevend dorp liggen. Nu zie je flatjes, appartementengebouwen, zo u wilt. Ze blokkeren niet alleen mijn uitzicht, maar ook de weg, want met hekken en waarschuwingsborden wordt het buurtbewoners onmogelijk gemaakt het terrein over te steken.

Als je wat verder van huis ging, waande je je na het oversteken van het spoor bij Meteren al snel in een middeleeuws landschap. Groen en overzichtelijk. Nu vind je er nieuwbouwwijken, met een architectuur die een gevoel van neo-nostalgie moet oproepen, maar ik vond dat groen toch aantrekkelijker. Ik snap natuurlijk dat nieuwbouw noodzakelijk is, maar ik hoop dat "the powers that be" in de toekomst verstandig omgaan met het landelijke karakter van de streek.

Ik schreef eerder in deze column een ode aan Geldermalsen. En daar sta ik natuurlijk nog steeds volledig achter. Ik schreef toen: ,,Een mooiere plek om te leven, bestaat toch niet?", en zo is het! Maar als historicus kan ik het niet nalaten regelmatig over mijn schouder te kijken, naar het verleden. Ik leg in mijn hoofd vast hoe het was en hoe het nu is. Vroeger was niet alles beter. Veel dingen waren wel anders. Ook dat moet je koesteren. En soms gaat dat gepaard met een nostalgische zucht.

Arthur Eerelman-Hanselman