• Arthur Eerelman-Hanselman

Verantwoordelijk?

Lang geleden heb ik een tijdje als rijksambtenaar gewerkt. Wat mij daarvan is bijgebleven, is dat niemand verantwoordelijk was voor zijn eigen daden. Alles moest worden geautoriseerd met een handtekening van een leidinggevende. Projecten en werkzaamheden verliepen altijd moeizaam. Alle medewerkers draaiden aan hun wieltjes. Ieder radertje bracht een volgende in beweging, maar dat viel weer onder de verantwoordelijkheid van een ander. Bijna niemand had een overzicht van alle draaiende delen en diegene die dat wel had, had juist geen idee waarom de individuele radertjes draaiden zoals ze draaiden. Als al werd ontdekt dat een bepaald radertje defect was of de verkeerde kant opdraaide, kon dat niet worden gecorrigeerd. De machine moest blijven draaien tot het eindproduct gereed was. Werd het beoogde doel niet behaald, werd gewoon een nieuw project gestart.

Ik moest daaraan denken toen ik laatst werd geconfronteerd met een defecte vuilstortcontainer en ik mét mijn afvalzakken weer terug naar huis moest lopen. Menigeen moppert sinds jaar en dag over de AVRI. Het lijkt niet goed uit te leggen dat er steeds meer afval wordt gescheiden, maar de kosten toch fors blijven toenemen. En de introductie van de containers en afvalpassen heeft niet tot veel applaus geleid. Bij dergelijke ontevredenheid onder de burgers, zijn er natuurlijk ook altijd politici die meegaan in de klaagzang. Toen bekend werd dat medewerkers van de AVRI ook boetes mogen uitdelen, maakte iemand zelfs de vergelijking met de Stasi en Kafka. Overdrijven is ook een kunst.

Wat mij bevreemdt, is dat niemand zich ambtelijk of politiek verantwoordelijk lijkt te voelen voor de ontstane situatie. Om verschillende redenen kan 'men' er niets aan doen. Er is geen directe controle meer. Niet de gemeente beslist over het vuilnis, dat doet de Omgevingsdienst Rivierenland (waarin negen gemeentes en de provincie samenwerken). En helaas is dat niet alleen zo voor dit dossier. Toen werd besloten dat er een brandweerwagen minder in Geldermalsen zou worden gestationeerd, wilde de gemeente die wagen behouden en zelf betalen, maar helaas dat bleek niet mogelijk. En zo verdween ook het politiebureau uit het dorp.

Zelfs toen er in de gemeenteraad werd gestemd over de – door mij vermaledijde – bebouwing van de stationsomgeving bij de Linge in Geldermalsen, vertelde een politicus die eigenlijk tegen was, vóór te hebben gestemd, omdat de processen lang geleden in gang waren gezet en er sowieso geen weg terug was. De radertjes draaien zoals ze draaien.

Lokale politici hebben op belangrijke onderwerpen de macht uit handen gegeven of misschien is deze hun ontnomen. Schaalvergroting, commercialisering, privatisering en vermarkting zijn door velen heilig verklaard, want dit zou leiden tot meer efficiëntie en lagere kosten. Ik geloof er helemaal niets van, zeker niet als het gaat om NUTS-voorzieningen, openbaar vervoer, onderwijs of gezondheidszorg. Tijd voor verandering, misschien beginnend in onze eigen gemeente?

Arthur Eerelman-Hanselman