Snelle Pijn, Langzaam Herstel

We gaan het niet over de voors en tegens van een AZC hebben. Waar wij ons zorgen over maken zijn de machtsverhoudingen en de teloorgang van democratische principes.

In een democratie bepaalt niet de politieke voorkeur van een burgemeester maar de volksvertegenwoordiging wat er gebeurt. Morele kwesties vormen voor zover wij weten geen uitzondering op deze regel. Juist van een burgemeester verwachten wij dat hij of zij democratische principes bewaakt en boven partijen staat.

Het is buitengewoon spijtig dat wij er beiden door mensen buiten Geldermalsen op worden aangesproken dat onze burgers geen AZC willen en dat zij dit op een ondemocratische wijze nog bereikt hebben ook. Terwijl juist het college het democratische besluitvormingsproces bewust hinderde door niet zorgvuldig het debat met burgers en raad aan te gaan. Bovendien heeft het college de morele kaart getrokken terwijl niet morele maar financiële motieven leidend waren. Op zichzelf zijn financiële motieven niet zondig, maar je moet daar wel open en transparant in zijn. Wij hebben de overtuiging dat meer dan 80% gevoelig is voor het leed dat vluchtelingen treft en ook bereid is daar naar rato een verantwoordelijkheid in te nemen, maar het beeld dat buitenstaanders nu van u en ons hebben is volstrekt anders. Geen beste citymarketing dames en heren!

De gebeurtenissen zijn niet volledig te wijten aan het college van burgemeester en wethouders (en sowieso is het laakbaar om de representant hiervan persoonlijk te beledigen en te bedreigen). In de eerste plaats werd het college aanvankelijk gesteund door een meerderheid van de raad, die echter bakzeil haalde nadat ze zag dat de burgers het niet pikten. In de tweede plaats is macht nooit groter dan wat anderen bereid zijn af te staan. Het college van burgemeester en wethouders is ambitieus en toont daadkracht. Omdat de raad verzuimd heeft collectief aan de noodrem te trekken tijdens de raadsvergadering die de dag voor de rellen gehouden werd kon het college doorgaan op de ingeslagen weg. De macht zo uit handen geven maakt de raad medeverantwoordelijk voor het feit dat het zo uit de hand heeft kunnen lopen.

Over democratie schrijft één van de lokale partijen in haar verkiezingsprogramma: "… het is essentieel dat iedereen meepraat en meebeslist over de plannen die ons raken. Dat is een democratisch recht én, vinden wij, ook een democratische plicht." Toch keek deze partij, samen met anderen, net zo makkelijk de andere kant op omdat de plannen voor het AZC hen welgevallig waren. Hiermee devalueer je een principe tot een situatiegebonden variabele en verlies je burgervertrouwen terwijl je daar juist aan moet bouwen. De hieruit voortvloeiende grimmigheid en agressie zijn een uiting van onmacht. De volksagressie op 16 december is het gevolg van collectieve onmacht. Die agressie is op zichzelf verwerpelijk maar interessanter is de vraag of politici op zoek gaan naar de oorzaak ervan.

De gebeurtenissen hebben diepe wonden in onze lokale gemeenschap en politiek geslagen. De politici hebben nu grofweg 2 mogelijkheden: de rijen sluiten en doorgaan zoals zij gewend waren of kritisch naar systeem, coalitie, partij en zichzelf kijken. Ga je voor het eerste brokkelt het vertrouwen in de politiek verder af en word je door steeds minder mensen serieus genomen, de laatste optie is daarom echt de enige juiste. Wat ons betreft is een cultuuromslag onvermijdelijk. Transparantie, dualisme, scheiding raad en college en loyaliteitsprioriteit (ligt die wel bij de democratie en de burgers?) zijn sleutelwoorden. Als die cultuuromslag plaats krijgt hebben de vreselijke gebeurtenissen in ieder geval iets positiefs tot gevolg.

Zelfreflectie en verbetering van het lokale politieke bestel lijken ons mooie voornemens voor 2016. Een Syriër vlucht van een autocratie naar een democratie, zorg dat hij niet voor niets deze kant op komt!

Rob van Veen en Remco van Zadelhoff