• Dorpsbelangen was de winnaar van de verkiezingen en is nog altijd leidend bij de coalitieonderhandelingen

    Rias Immink

Coalitieonderhandelingen West Betuwe: Wie sluit wie nu uit?

GELDERMALSEN West Betuwe is een feit. Er is een gemeenteraad. Maar nog geen college van B en W; de onderhandelingen daarover zijn al twee maanden bezig. Tot ieders verrassing lijkt er toch een college rond Dorpsbelangen en SGP te komen.

door Wim Timmermans

Na de verkiezingen was er een gemeenteraad met tien partijen. Twee grote (DB, SGP), een middelgrote (CDA) en zeven kleintjes.

COMPLEX Coalitieonderhandelingen zijn complex. Op papier zijn er talrijke politieke combinaties mogelijk. Op de onderhandelingstafel ligt er doorgaans maar één. Maar op de achtergrond zijn er altijd andere mogelijke combinaties. Op voorhand waren er minstens drie coalities mogelijk met meer dan de nodige 16 zetels. Eén rond DB en SGP, één rond alleen DB en één rond alleen SGP. Het is een boeiende dans geworden. Uiteindelijk was er één officiële onderhandelingstafel, maar op de achtergrond speelde veel meer.

Aan de officiële tafel haakte als eerste de SGP af. De partij accepteerde niet dat de zondagsopenstelling een vrije kwestie was.

Toen kwam DB met een verfrissende zet. De partij zette in op een coalitie met CDA, Leefbaar en Lokaal Belang, CU en GroenLinks. Een brede coalitie met een lokaal-christelijke kern en een sterk sociaal accent. Een afspiegeling van de bevolking van West Betuwe. Alleen de liberale stroming ontbrak.

VIJF PARTIJEN BUITENSPEL Op dat moment stonden vijf andere partijen buitenspel: SGP, VVD, VWB, D66 en PvdA. Nieuwsblad Geldermalsen vroeg ze om commentaar. De SGP liet weten dat „de deur voor DB open stond." De VVD gaf aan dat zij moest toekijken vanaf de zijlijn. VWB wilde alleen meedoen in plaats van LLB. D66 wachtte af of er gebeld zou worden. De PvdA had een ledenvergadering nodig om te bepalen of ze mee zou onderhandelen; dat kostte te veel tijd en daarom was DB eerder al op de verrassende uitnodiging voor GL gekomen.

Maar op de achtergrond, dus buiten de officiële onderhandelingen om, werd ook hard gewerkt, gebeld en overlegd. Er was een sterke lobby om rond de SGP een traditionele coalitie van een aantal de landelijke partijen te maken. Maar de SGP koos voor de vertrouwde partner: DB.

SGP SLUIT WEER AAN Dat gebeurde vlak na de jaarwisseling toen de coalitieonderhandelingen spaak liepen. CDA en GL haakten af op het punt van de windmolens. Dat ook het CDA afhaakte op het onderwerp windmolens was verrassend. Maar dezelfde avond zat de SGP alweer aan tafel bij de onderhandelingen.

VIER PARTIJEN BUITENSPEL Tegelijk was bij de VVD, VWB, D66 en PvdA, in een maand niets veranderd. Dat bleek toen De Gelderlander hetzelfde rondje deed. Hun opstelling was dezelfde als een maand ervoor. De één klonk wat bozer, de ander wat afwachtender dan een maand ervoor. Meer niet.

En zo lijkt West Betuwe op een coalitie DB, SGP, LLB en CU af te stevenen. Het verhaal is nog niet geschreven. Maar het lijkt erop dat de slimste en meest ervaren strategen, die van DB en SGP, elkaar weer gevonden hebben. LLB en CU sloten slim aan. GL haakte principieel af. CDA en VVD lijken hun hand te hebben overspeeld. VWB was te boos. PvdA en D66 te afwachtend.

STRIJD OM DE ZONDAG Nu is het afwachten wie de strijd om de zondag wint. Komt er alleen een onderzoek? Of twee zondagen in de december als experiment? Voor het voortbestaan van de coalitie is het te hopen dat er een echt compromis uitkomt.

Het is verder te hopen dat het collegeprogramma wat ruimte voor de andere partijen laat. Zodat in ze in de raad tenminste constructief mee kunnen gaan doen.