• Picasa

De Neerijnenbonje op podcast

Jacqueline Maris reconstrueerde drie jaar politiek gekrakeel

André van der Vlerk

@avandervlerk

NEERIJNEN Volkskrant-journalist en radiomaker Jacqueline Maris reconstrueerde drie jaar politieke vetes in Neerijnen. Volkskrant-magazine VONK publiceert zaterdag haar reportage. Op de site van de kwaliteitskrant staat als opwarmertje een half uur durende podcast klaar - een soort van hoorspel met een aaneenrijging van bij vlagen aandoenlijke maar ook hilarische quotes uit het kasteel. "Het is ongelooflijk wat zich hier tussen vier muren heeft afgespeeld."

De spierballentaal van oud-wethouder Jan Koedam, het schrikbewind van zijn collega-wethouder en soulmate Sander van den Heuvel, de val van het college, de implosie van het CDA, VVD'ers die dolksteken uitdelen, de met frauduleuze handelingen omgeven aftocht van burgemeester Van Hedel en bovenal de komst op het politieke toneel van oorlogsverslaggever Wouter Kurpershoek. "Over de ene gemeente lees je dat de burgemeester is weggestuurd, over de andere dat het college is gevallen, in een andere gemeente is sprake van weer andere bonje. Hier", wijst ze over de slotgracht, "waren álle ingrediënten aanwezig in een gat van slechts 12.000 mensen. Ik dacht echt: wat is er in godsnaam aan de hand."

De onverwachte presentatie eind 2013 van voormalig NOS-verslaggever Wouter Kurpershoek als boegbeeld van de nieuwe partij Voor Neerijnen schudde de in Heesselt woonachtige Maris pas echt wakker. "Dit is een keigoed verhaal, dacht ik. En ik wéét wat een goed verhaal is, ik leef van goede verhalen. Ik herinner me de verkiezingsavond waarin Kurpershoek met overweldigende cijfers won. Ik zag op die avond een VVD-man. Keurig in pak, op klompen, bitterbal in de hand. Daarnaast een vrouw met modieuze laarzen en een kek rokje die zich voorstelde als de pr-vrouw van Voor Neerijnen en die bij mij de vraag opriep: 'heeft Kurpershoek een pr-vrouw nodig dan?' En dat allemaal op het kasteel hier. Het is ook die entourage hè."

ASTRONAUT De radiojournalist gebruikt een metafoor: Kurpershoek die als een "astronaut" neerdaalde op het nietige Neerijnen. En ze geloofde erin. "Kurpershoek zei ergens in de krant dat hij aan de frontlinies gezien had hoe mensen hun democratische rechten bevochten. En natuurlijk: of je nou in Neerijnen in een gemeenschap zit of in Zimbabwe, er zijn altijd overeenkomsten. Zo'n man die verstand heeft van conflicten zou best eens met een frisse blik tegen de dorpspolitiek kijken, dacht ik. En hij bracht hoop."

FERVENT MOTORRIJDER De productie van de podcast wisselt idyllische sfeergeluiden van loeiende koeien en mekkerende geitjes af met uitspraken van in politiek gekrakeel verstrikte politici. Het broeiende conflict tussen toenmalig CDA-wethouder Koedam en een andere mannetjesputter uit die partij, Fred van het Hoofd. De eerste tegenstander van scheurende motorrijders over de Waaldijk, de tweede juist een fervent motorrijder. De aangrijpende speech van CDA'er Henk Verseijl die moest vaststellen dat Van het Hoofd achter zijn rug om een coup had gepleegd tegen Koedam. Verseijl bleef Koedam trouw en sprak met gebroken stem van "slechte souffleurs", "hele leugens, halve waarheden" en "niet hooibroei maar een felle, uitslaande brand". Tussendoor de neutrale stem van Volkskrant-redacteur Kustaw Bessems: "Niet dat er nou zoveel aan de hand is in Neerijnen, maar áls er een ark van Noach over de Waal aan zou komen varen, dan was de helft van de bevolking erop gestapt." Maris lacht. Het script schreef zij.

COSMETISCHE VERANDERING Begin dit jaar vertrok Kurpershoek ineens als fractieleider, hoe je het wendt of keert de hoofdpersoon van de productie. Er ging een mail rond waarin hij zijn vertrek kenbaar maakte. Later zei hij in een interview met Maris dat het raadslidmaatschap in Amsterdam waarschijnlijk minder tijd vreet - tussen de regels door voelde ze frustratie over het feit dat burgers passief langs de zijlijn afwachten. Maar, zegt ze: "Had hij dat niet persoonlijk kunnen vertellen in de raadsvergadering? Ik vroeg dat die avond aan Van Tellingen (tweede man bij Voor Neerijnen, red.), die zei dat het volgens Kurpershoek hooguit een cosmetische verandering betrof. Cosmetische verandering? Hoe kun je het maken dat je zo vertrekt als twintig procent van de bevolking op je heeft gestemd?"

Ook al ligt er hier en daar een laagje ironie over de podcast, het is vooral een eerlijke productie, zegt Maris. "Anderen hebben het gehoord en zeggen: je zet niemand gemeen neer, je wijst geen schuldigen aan. En ja, een konkelfoezende gemeente. Ik denk dat alle burgers het hier helemaal mee eens zijn. Ze hebben het allemaal meegemaakt. Ik heb zoveel verlies van vertrouwen gezien. En hoop, toen Voor Neerijnen op het toneel verscheen."

PROSTITUEE De geluidsopnamen maken soms bewondering los. De bevlogenheid van oppositieleider Petra van Kuilenburg bijvoorbeeld. Soms ook emotie: Verseijl die, hersteld van een burn-out, met gebroken stem de gemeenteraad toespreekt. En soms een glimlach. "Ik weet nog goed dat SGP-leider Jos van Manen bij een discussie over de herindeling op zijn dragende, domineesachtige toon zei: 'Niemand weet waar het met Neerijnen heen gaat, het is alsof op de hoek van de straat een vrouw staat te roepen: wie wil met me trouwen? Een christelijke manier om te zeggen dat de gemeente als een prostituee op belangstellenden stond te wachten."

[Podcast: www.volkskrant.nl/neerijnen

Reportage: zaterdag 6 juni in VONK, bijlage bij De Volkskrant