• Maatwerk zonder willekeur. Het is de rode draad door het werk van Van Maanen.

    Wim Timmermans

Wethouder Ton van Maanen: Sociaal maatwerk zonder willekeur

GELDERMALSEN Ton van Maanen is wethouder namens de SGP in West Betuwe. Hij is onder meer de eerstverantwoordelijke voor het sociaal domein, sociale zaken en werkgelegenheid. Waar wil hij over een aantal jaren trots op terugkijken?

door Wim Timmermans

Ton van Maanen wil de boeken in als een bevlogen wethouder sociaal domein. „Ik heb in het begin gelijk tegen de ambtelijke organisatie gezegd dat er twee manieren zijn waarop ik eventueel weg wil gaan. Of omdat mijn termijn voorbij is. Of omdat ik mensen heb geholpen omdat ik ze niet in de kou wilde laten staan. Ik wil niet meemaken dat mensen door allerlei regels uiteindelijk buiten de samenleving vallen."

Van Maanen had altijd een voorkeur voor het sociaal domein. „Het is belangrijk, het gaat over mensen. Je kunt het verschil maken. Als de raad, de wethouder en het ambtelijk apparaat het lef hebben. En de durf om te kiezen voor maatwerk. Soms moet je dan buiten de regels om iemand helpen. En als dat dan inderdaad nodig is, moet de wethouder het aan de raad kunnen uitleggen. Je moet waken voor precedenten, maar je moet er ook niet bang voor zijn."

ARMOEDEBELEID Hij verwijst naar het armoedebeleid. „Het beleid van de drie voormalige gemeenten is geharmoniseerd. Het gaat om mensen die tot 120 procent van het minimumloon verdienen. Zij kunnen aanspraak maken op een bijdrage voor deelname aan sport- en culturele activiteiten. Er is een schoolfonds. In totaal zijn er acht regelingen."

ARMOEDEVAL Nieuw is de aandacht voor mensen die door een kleine verhoging van hun inkomen ineens nergens meer voor in aanmerking komen. „Dat gebeurt als je bij wijze van spreken van 119% naar 121% van het minimumloon gaat. Voor die mensen wil de gemeente open staan voor maatwerk." Maatwerk zonder willekeur. Het is de rode draad door het werk van Van Maanen.

BEZUINIGING De raad wil dat Van Maanen onderzoekt hoe hij een miljoen euro kan bezuinigingen op de zorg.

Het makkelijkst is om gewoon hier en nu te schrappen. Maar Van Maanen wil het anders doen. Hij legt uit: „Je hebt als gemeente vaak geen grip op de kosten. Als een arts bij iemand aan huis komt en ziet dat het niet goed gaat, dan kan hij die persoon doorverwijzen naar de maatschappelijke opvang. Wanneer die persoon moet worden opgenomen, kost dat de gemeente zomaar tussen de 60 en 100 duizend euro per jaar. Daar kun je als gemeente niets aan doen, terwijl je daar juist de grootste bezuiniging kunt realiseren. Je kunt immers vroegtijdig proberen zulke dure zorg te voorkomen. In het jargon van het sociaal domein: als aan de voorkant goed wordt gekeken, heb je aan de achterkant minder zorg nodig. Ik zal het uitleggen."

VOORBEELD Hij geeft een voorbeeld. Ook al is het lastig, omdat hij niet over individuele gevallen kan en wil praten. „Stel je voor: een man alleen. Hij is misschien 75 jaar en zeer actief. Hij krijgt last van zijn gewrichten. Wat kun je als gemeente dan doen?

VOORKANT Je kan hem goed leren fietsen op een elektrische driewielfiets. Hij kan dan naar winkels toe. Hij kan naar kennissen, verenigingen. Zijn netwerk onderhouden. Zulke hulp noemen we hulp aan de voorkant.

ACHTERKANT Als we dat niet doen, komt er een moment waarop de huisarts alarm slaat. Dan blijkt dat de man niet veel meer kan, zichzelf vervuilt en geen netwerk meer heeft, dat hem kan helpen. Hij moet door een busje worden opgehaald en naar dagbesteding worden gebracht. Daarna volgt misschien wel beschermd wonen. Die hulp noemen we de achterkant. En die kost heel veel geld.

INVESTEREN We kunnen beter aan de voorkant investeren in die fiets. Die man is veel beter af. En het scheelt de gemeente tienduizenden euro's per jaar." En met nadruk: „daar zit de bezuiniging. In het sociaal domein zijn we met een cultuuromslag bezig. Ik wil dat er in de geest van de regel, zeg maar de wet, naar een hulpvraag van een inwoner wordt geluisterd."

CULTUUROMSLAG Van Maanen wil slim bezuinigen. „Ik wil de bezuiniging dus aan de onvoorspelbare achterkant realiseren door het aan de voorkant beter te doen. Dat betekent dat je de bezuiniging pas op de wat langere termijn gaat zien. Misschien zelfs pas over vijftien jaar." Hij verwijst met een twinkeling in zijn ogen naar Drees: „Hij introduceerde vijfenzeventig jaar geleden de AOW. Denk je dat iemand hem begreep? Maar hij had gelijk.

EERDER RESULTAAT Ik hoop wel dat we eerder resultaten zien. Over twee jaar al. Maar er is een cultuurverandering nodig. En dat is moeilijk plannen. Het is niet zo, dat die nieuwe werkwijze op 21 november 2021 om 15.00 is gerealiseerd."

Hij schrikt op en grijpt naar zijn agenda. Die datum blijkt een zondag. Met humor klinkt het direct: „Okay. Ik bedoel vrijdag 19 november, in de ochtend."

ZONDAG Het z-woord is gevallen. Van Maanen kijkt terug op de coalitieonderhandelingen: „In eerste instantie stond de SGP na de verkiezingen buitenspel. Wij hebben als SGP een sociaal, een fysiek en een religieus programma. Als je over onze grens gaat, kunnen we niet meedoen. Maar als dingen bespreekbaar worden gemaakt, weet je wat je aan ons hebt. Toen de coalitieonderhandelingen vastliepen, zijn we alsnog aan boord gestapt. Nu komt er een onafhankelijk onderzoek naar de winkelsluiting op zondag.

MENS Ik ben allereerst een bestuurder. Ik doe niet aan kleur, bestuur de gehele gemeente. Voer het coalitieakkoord uit. Maar ik ben ik ook een mens. Ik ben niet bij het carnaval. Maar wel bij het afscheid van de dominee in Rhenoy.

Ik ga niet naar het kampioenschap van de voetbal, maar ben wel bij de zang-, de muziek- en de toneelvereniging. Ik waardeer het enorm dat mijn vrouw dan vaak meegaat. Daardoor voelt het dan ook niet als werk, maar gewoon als een avondje uit.

Ik ben er als wethouder natuurlijk voor iedereen. Ook op zondag laten we geen inwoners vallen; als iemand zorg nodig heeft, krijgt hij die. As het op zondag glad is, wordt er gestrooid. Al moet ik zelf die strooiwagen rijden."