• Wim Timmermans

Op weg naar West Betuwe: Bouwen in de dorpen?

Bouwen in de dorpen is al jarenlang een heet hangijzer. Vooral in de kleinere kernen. Groot struikelblok is de provincie. Die kent een gemeente een woningcontingent toe: dat staat voor het aantal woningen dat in die gemeente gebouwd mag worden. Zo gaat in politiek Geldermalsen al jaren het verhaal dat andere gemeenten, zoals Culemborg en Tiel, veel meer van de provincie gedaan kregen dan Geldermalsen. Hoe wordt dat met West Betuwe?

door Wim Timmermans

In Geldermalsen gaat het contingent al jaren vooral naar het dorp Geldermalsen. Grote nieuwbouwwijken hebben ervoor gezorgd dat Meteren en Geldermalsen aan elkaar zijn vastgegroeid. Het was jarenlang een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. De andere Geldermalsense dorpen kwamen er bekaaid vanaf. Uitzondering is Rhenoy, dat na een stevige dorpsactie, de nieuwbouwwijk Oudenborch kreeg. Eerder was er 27 jaar lang niets gebouwd.

Lingewaal en Neerijnen hadden minder last van een grote kern die alle nieuwbouw naar zich toe trok. Het Hooge Land, De Eng, Herwijnen-Oost en diverse kleinere inbreidingswijken in de verschillende dorpen getuigen ervan. In Neerijnen is er eenzelfde beeld met woningbouwplannen bij Haaften en Varik.

In maart 2017 is in alle drie de gemeenteraden van West Betuwe een motie ingediend. Daarin wordt opgeroepen kleinschalige uitbreiding te realiseren in alle kernen van de toekomstige gemeente West Betuwe. Zowel koop- als betaalbare sociale huurwoningen. Op kosten van de provincie zijn daarop zogenaamde kernenfoto's gemaakt. Ze laten zien hoe een dorp ervoor staat. Maar de woningbehoefte ontbreekt in de foto's.

Die foto's dus moeten nog gecombineerd worden met de resultaten van onderzoeken naar de woningbehoefte. Maar het ziet ernaar uit dat er in alle kernen behoefte is aan woningbouw.

Inmiddels zijn er recent plannen opgesteld voor woningbouw in Rumpt en Enspijk. De persberichten zijn jubelend. Maar er zijn ook tegengeluiden.

Wat kunnen we van West Betuwe verwachten? Moeten er woningen bij in alle dorpen? Hoe moet dat gebeuren? En over wat voor woningen praten we dan? En praten we dan over uitbreiding buiten de bestaande kern, of inbreiding erbinnen?

Het belang van de inwoners staat voorop

Fred Temminck (ChristenUnie): „In elk dorp benadrukken mensen hoe belangrijk woningbouw is. Naar behoefte en op beperkte schaal. Ze willen in hun dorp kunnen blijven wonen. De kernenfoto's laten de woningbehoefte niet zien. Een gemiste kans. Het nieuwe college moet een woonvisie opstellen. De minister wil dat gemeenten aan de slag gaan met woningbouw. De provincie moet ons wat mij betreft gewoon ruimte geven.

Er is veel inbreiding geweest de afgelopen jaren. Maar dat loopt af. In de Voorstraat in Asperen zijn woningen ontwikkeld, maar het is er te vol en de parkeerdruk neemt enorm toe. Straks komt de locatie De Zandheuvel vrij. Het is gemeentegrond. Daar moet meer groen in.

We willen ook dat overal 30% sociaal wordt ontwikkeld. Het gaat ons erom wat voor de inwoners van belang is. Niet wat voor de commerciële sector van belang is."

Jongeren vasthouden

Ashley Karsemeijer (D66) stelt direct: „Niemand is tegen bouwen in de dorpen. Het is hard nodig, omdat huishoudens gemiddeld uit steeds minder mensen bestaan. En je moet jongeren vasthouden. Dan houd je voorzieningen als scholen in stand.

Er zijn vaak domweg geen betaalbare woningen in een dorp. Een projectontwikkelaar bouwt liever dure woningen, zoals in Enspijk nu. Ik ben zelf dertiger, ik woon hier ideaal. Een mooie omgeving, dicht bij de stad. Ik ben zo in Den Bosch of Utrecht. Dat geldt voor veel generatiegenoten, maar er zijn voor hen geen betaalbare woningen hier. Jongeren moeten te veel geld meebrengen en niet iedereen heeft rijke ouders. Ze zoeken dan elders een goedkope woning.

Starterswoningen zijn belangrijk. Als jongeren elders gesetteld zijn, komen ze niet meer terug. Hun kinderen zitten dan daar op school. De gemeente moet voor een divers woningbestand zorgen in dorpen door afspraken te maken met projectontwikkelaars."

Niet mauwen, maar bouwen

Ed Goossens (Dorpsbelangen) brandt meteen los. „ DB wil de komende vijf jaar 1200 woningen bouwen, naar behoefte verspreid over alle dorpen. Dat kan inbreiding en uitbreiding zijn.

In Geldermalsen ligt er een woonvisie. In West Betuwe is er een 'foto' gemaakt van elke kern; er is deels inzicht in mogelijkheden van inbreiding en uitbreiding. Nu moeten we naar de provincie: West Betuwe heeft fors meer woningen nodig.

In Rumpt en Enspijk speelde de ontwikkeling van de huizenprijzen. De markt trekt aan, aannemers zitten vol, bouwkosten stijgen. En er is behoefte aan betaalbare woningen voor starters en senioren.

Er moet dus geïnvesteerd worden. Als je weet wat een kern nodig heeft, hoe zet je dat dan voor die prijs neer? Je kunt naast betaalbare ook wat duurdere woningen bouwen. Of iets doen met de grondprijzen. Of zelfbouw stimuleren. En startersleningen zijn keihard nodig."

Conclusie

Wonen in de dorpen staat duidelijk op de agenda. Maar dat is welbeschouwd al heel lang zo. Hoe sterk kan een nieuwe raad, een nieuw college zich opstellen tegenover de provincie, vanouds de remmende kracht op dit gebied?. En hoe sterk maakt de nieuwe gemeente zich daadwerkelijk voor betaalbare en bereikbare woningbouw? Na de verkiezingen zal het snel duidelijk worden.