• Gerlach Velthoven

    Peter Venema

Op weg naar West Betuwe: Thema energie

GELDERMALSEN Veel huizen in Groningen zijn er slecht aan toe. Bewoners zijn gedupeerd. Nederland moet van het gas af. Maar hoe? En wat kan de lokale politiek er aan doen?

door Wim Timmermans

Gerlach Velthoven is voorzitter van 11duurzaam, een coöperatieve vereniging van burgers in Geldermalsen. 11Duurzaam wil dat energie duurzaam wordt geproduceerd en gebruikt en trekt daarbij nauw op met Geldermalsen. Het heeft daartoe veertig actiepunten opgesteld voor de verkiezingen in West Betuwe. Ter inspiratie. De vereniging pleit voor „een raad die lef heeft, die samenwerkt en die kan steunen op een bevolking die actief meedoet". Wat kan er allemaal in West Betuwe?

Gerlach Velthoven, voorzitter van 11duurzaam brandt los: „In Culemborg maken we plannen voor een gasloze wijk. Om te kijken waar je allemaal tegenaan loopt; technisch, maar ook sociaal. Hoe maak je het voor iedereen bereikbaar? Landelijk wijzen Sybrand Buma (CDA) en Hans Dijkhoff (VVD) erop dat het erop lijkt dat gasloos voor veel mensen te duur wordt. Dat is voor ons geen argument voor een lagere ambitie, maar voor sociaal beleid."

Hij gaat verder: „Geldermalsen wil in 2030 energieneutraal zijn. Dan is er ruimte nodig voor windmolens en zonnevelden. De gemeente moet aangeven waar dat kan, zodat ontwikkelaars concreet aan de slag kunnen."

,,Energiebesparing is essentieel. De gemeente moet het voorbeeld geven, zoals nu met de schoolgebouwen. Er is behoefte aan aardwarmte, geothermie. Onderzoek welke plekken kansrijk zijn en ga daar ervaring opdoen met gasloos wonen en werken. Zoek plekken met bedrijvigheid die warmte nodig heeft in de buurt van woonwijken. Zoals de veiling, kassen of het industriegebied Vuren."

,,De energietransitie gaat nog verder. Meer laadpunten voor elektrische auto's, betere fietsvoorzieningen en snelle fietspaden. Deelauto's en fiets oplaadpunten bij stations. Het Nationaal Klimaatakkoord van minister Wiebes wil dat 50% van de energieopwekking van de burger is. De regionale coöperatie Betuwewind is mede-ontwikkelaar van de molens langs de A15. Wij zijn daarbij betrokken. Winst blijft zo in de regio. De gemeente kan vol inzetten op samenwerking met inwoners."

GEEN WOORDEN MAAR DADEN Andrea Zierleyn is lijsttrekker van GroenLinks. Zij bruist van de ideeën en benadrukt de urgentie. „De tijd van praten is echt voorbij; er gebeurt te weinig. Geen woorden maar daden. Het IPCC-klimaatrapport en de uitspraak van de rechter in de Urgendazaak afgelopen week bevestigen het. Geldermalsen wil in 2030 energieneutraal zijn en er is een Uitvoeringsplan tot en met 2018. De fusie heeft vertraagd, dat snap ik. Maar laten we nu snel gaan uitvoeren. Allereerst is voldoende ambtelijke capaciteit bij de gemeente nodig."

GroenLinks wil met realistische initiatieven gaan komen. „Zo snel mogelijk een warmtekaart van de gemeente. Je ziet dan waar bedrijvigheid zit die warmte kan leveren aan woonhuizen en je kan aan de slag. Energiebesparing is een keiharde noodzaak, voor bewoners, maar ook voor bedrijven. Windmolens kunnen veel opleveren en West Betuwe heeft ruimte. Maar de procedures duren lang."

„We moeten het samen doen, met alle inwoners, bedrijven en coöperaties. Ja, natuurlijk kost de transitie geld, maar er zijn meer potjes dan alleen de gemeente. En solidariteit is belangrijk: zonne-energie en isolatie moeten ook voor mensen met een smalle beurs bereikbaar zijn. Daar zijn veel ideeën voor. De energiecoöperatie Bommelerwaard in Zaltbommel bijvoorbeeld heeft hiervoor een mooi model bedacht. Daar profiteert iedereen mee van de aanleg van zonnepanelen. De gemeente kan ook harde afspraken maken met de woningbouwcoöperaties. We hoeven echt niet zelf het wiel uit te vinden."

BEDRIJFSLEVEN IS BELANGRIJK Edwin Loeff is lijsttrekker voor de VVD. „De energietransitie is geen "rocket science". Het bedrijfsleven is belangrijk, daar zit markt- en technische kennis en geld om te investeren. De overheid moet overzicht houden, plannen maken, zorgen dat doelen worden gehaald en dat er continuïteit is."

,,Elk gebouw moet zo energieneutraal mogelijk worden. Daarin moet je rendabel investeren. Dan ga je per gebied plussen en minnen. Is er energie tekort, dan is warmte interessant. Kijk of je warmte voor een heel gebied kan aanvoeren, bijvoorbeeld door geothermie, aardwarmte. Als dat niet mogelijk is, realiseer je oplossingen met elektriciteit."

,,Zonneparken verdienen aandacht, maar moet je nou agrarische grond met zonnepanelen vol zetten? Ik ben niet enthousiast over nog meer windmolens. Op land vreten ze subsidie, geld van de burgers. Ze zijn belastend en dragen zeer bij in de energiebehoefte. En ik hoor dat investeerders nu rendementen van ruim 20% voorspellen. Ik vind 6 of 7% genoeg om een windmolen haalbaar te maken. Zorg dat de rest van het rendement bij de gebruiker terechtkomt. Of bij mensen die last hebben, geef ze een voordeliger tarief."

,,Niet iedereen kan zelf investeren, ook al betaalt het zichzelf terug. Bedrijven staan in de rij om dat te doen. Daar zijn goede constructies voor. Bedrijven investeren, maken en beheren het. De huurder of eigenaar van een woning betaalt een vast bedrag aan het bedrijf. Als dat niet werkt, kan de overheid altijd nog inspringen."

NIEUWE GEMEENTERAAD

De raad van West Betuwe zal vergaande beslissingen op het gebied van energie gaan nemen. Gaat de politiek ervoor zorgen dat gasloos voor iedereen bereikbaar wordt? Zoals ze ooit zorgde voor een auto en een televisie voor elk gezin?